دسته‌ها

آنالیز خطرات شغلی (JHA) با رویکرد ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی

آنالیز خطرات شغلی (JHA) با رویکرد ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی - زونکن

آنالیز خطرات شغلی (JHA) با رویکرد ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی

۵-۲ آنالیز خطرات شغلی (JHA) با رویکرد ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی

آنالیز خطرات شغلی (JHA) با رویکرد ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی PPE برای مشاغل بزرگی که دارای خطرات زیادو یا مسائل پیچیده ایمنی هستند ، یک روش جامع تر و حتی مفیدتر می باشد . این روش در الویت بندی خطرات به منظور اجرای اقدامات لازم برای کنترل آنها ، می تواند کمک کننده باشد . به منظور ارزیابی خطر باید مطابق با دستورالعمل پیش بروید و فرم ارزیابی خطر را پر کنید . شما می توانید مطابق با نیازهای محل کار خود نسخه هایی از فرم را تهیه کنید یا فرم را بر اساس نیازهای مد نظر ، اصلاح کنید .

فرمهای تکمیل شده این روش نیز همانند روش قبلی می تواند مدارک مستند مبتنی بر ارزیابی خطر برای وسایل حفاظت فردی در جهت صدور گواهینامه ی اجرای ارزیابی خطر مورد نیاز ، مورد استفاده قرار گیرد . در این روش نیز باید از تکمیل شدن موارد زیر در فرم آنالیز خطرات شغلی جهت مستند سازی ، اطمینان حاصل نمود .

  • نام محل کار
  • نشانی محل اجرای ارزیابی خطر
  • نام فرد تأیید کننده ی اجرای ارزیابی خطر
  •  تاریخ اجرای ارزیابی خطر

 

۵-۲-۱ دستورالعمل اجرائی

الف – بررسی محیط به روش قدم زنی :

برای هر یک از مراحل شغل / وظیفه به هر یک از انواع خطرات موجود (طبق جدول ۲) ، منابع خطرات و همچنین اندام های در معرض خطر به خوبی توجه شود . برای این کار ، قسمت سمت راست فرم ارزیابی خطر پر شود . با این کار شما می توانید تمامی اطلاعات را جمع آوری کنید .

به تمامی مراحل انجام شغل نگاه کنید . یک شغل ممکن است متشکل از چند مرحله باشد . هر یک از مراحل انجام شغل را در ستون اول جداول درج کنید . مطمئن شوید که اطلاعات کافی را برای توصیف هر مرحله جمع آوری نموده اید . توجه داشته باشید که تقسیم یک شغل به چند مرحله کاری ، برای شناساوی خطرات و آموزش کارگران مفید باشد . با تمرین ، روش تقسیم بندی هر شغل را با دیدگاه ذکر شده ، خواهید آموخت . همراه با کارگر ، تمام مراحل شغلی او را بررسی کنید . از کارگران در مورد کارهایی که به ندرت ممکن است انجام شود و از دید شما پنهان بماند ، سوال کنید .

پس از فهرست کردن کلیه مراحل شغلی ، برگردید و به هر مرحله شغلی برای تعیین خطرات موجود یا خطرات بالقوه ، منابع خطر و اندام در معرض خطر توجه کنید و آنها را در سه ستون بعدی جدول ۲ درج کنید . به منظور ارزیابی خطر ، فرض را بر این مبنا بگذارید که کارگران در معرض خطر ، از هیچ گونه وسایل حفاظت فردی استفاده نمی کنند حتی اگر ممکن است آنها واقعاً از وسایل حفاظت فردی برای ایمن انجام دادن شغل خود ، استفاده کنند .

به تمامی خطرات مشاهده شده توجه کنید . فهرست مندرج در جدول ۲ تمامی خطراتی که کارگران در معرض آنها هستند و یا وسایل حفاظت فردی مورد نیاز آنها است را پوشش نمی دهد . در محیط های پر صدا یا محیط هایی که نیاز به استفاده از رسپیراتور باشد ، برای کارگرانی که مشکوک به مواجهه ی بیش از حد هستند ، باید میزان مواجهه ، با روشهای ارزیابی صحیح تعیین مقدار شود .

 


جدول ۲ – فهرست برخی از انواع خطرات شایع در مشاغل
نوع خطر توصیف کلی از نوع خطر مثال ها
برخورد فرد می تواند توسط یک شیء ثابت ، متحرک ، معلق و یا سقوط آنها مورد اثابت قرار گیرد . – حرکت اجزای ماشین

– پلیسه های خروجی از دستگاهها

– سقوط از بلندی یا در همان سطح

نفوذ برخورد فرد با اجسام یا برخورد اجسام با فرد یا سقوط ابزار یا اشیاء که می تواند باعث پارگی پوست شود . – لبه های تیز یا برجسته ابزارها ، ماشین آلات و یا سطوح راهرو
خرد یا له شدن[۱] یک شیء (ها) یا دستگاهی که می تواند موجب خرد شدن یا له شدن بدن یا قسمتی از بدن شود – سقوط کردن ، غلتیدن یا افتادن اشیاء که منجر به شکستگی دستها یا پاها شود

– پرس کردن

غبار مضر وجود غباری که ممکن استباعث تحریک یا مشکلات تنفسی و بینایی شود . همچنین ممکن است دارای پتانسیل احتراق باشد . – چوب

– شن و ماسه

– غلات

مواد شیمیایی

– استنشاق

– تماس یا

– جذب

مواجهه در اثر پاشش ، ریختن یا تماسهای دیگر با مواد شیمیایی یا غبارهای مضر که می تواند موجب بیماری ، تحریک ، سوزش ، خفگی و همچنین مشکلات تنفسی و بینایی یا اثرات دیگر سمی روی سلامت شود . همچنین ممکن است دارای پتانسیل احتراق باشند .

 

– جامدات

– مایعات

– غبار شیمیایی

– مواد ساینده

– فایبر گلاس

– تراشه ها

– سرد کننده ها

– گازها

– بخارات

– دمه ها

– میست ها

– روانسازها

گرما مواجهه با منابع گرمای تابشی ، ریختن یا پاشش مواد داغ و همچنین کار کردن در محیط گرم که می تواند باعث سوختن پوست ، صدمه به چشم ها یا سوختن لباسها شود . – فلز مذاب

– اجاقها یا گرمخانه ها

تابش نور (نوری) مواجهه با منابع نور قوی ، خیرگی و یا مواجهه با نور شدیدی که محصول جانبی فرآیند می باشد که می تواند باعث سوزش پوست و چشم ها شود . – جوشکاری

– برشکاری با گاز

– کوره ها

– نور فرابنفش یا نور با شدت بالا

تماس با برق مواجهه ، تماس مستقیم یا کار کردن در نزدیک به اشیاء دارای جریان برق یا دارای پتانسیل انتقال جریان برق – خطوط برق
خطرات ارگونومیکی حرکات تکراری ، وضعیت بدنی نامناسب ، ارتعاش ، حمل بار سنگین و ….. . – قرار دادن اجسام در قفسه های بالای سر

– بلند کردن اجسام سنگین

خطرات محیطی شرایطی در محیط کار که می تواند موجب ناراحتی یا اثرات منفی بر روی سلامتی شود . – گرما

– سرما

– صدا

– ارتعاش

– روشنایی

انرژی

– فشار

پرتو تابی ، خطرات رادیو لوژیکی هرگونه فرآیند یا تهدید رادیو لوژیکی (دزهای تمام عمر ، اثرات جهش زائی ، مسائل تولید مثلی ، کیفیت زندگی) – رادیو ایزو توپ

– اشعه ایکس

خطرات بیو لوژیکی میکرو ارگانیسم ها – ویروسها

– باکتریها

– قارچها

– انگلها

 

خطرات ممکن است ناشی از موارد زیر باشند :

فرآیند ، روش ها  : هر مجموعه فعالیت یا عملیات (تولیدی ، تجهیزات ، جریان تولید و رسیدگی) که مواد خام را به محصول تبدیل می کند .

تجهیزات ، دستگاهها و ابزار نا ایمن : به عنوان مثال ابزار آسیب دیده ، تیغه های بدون حفاظ یا قطعات متحرک بدون حفاظ .

روش کاری نا ایمن : اجازه دادن به کارگر آموزش ندیده برای انجام وظایف خطرناک ، انجام کارهای میانبر نا ایمن ، انجام کار در حال پریشانی ، کار کردن در شیفت های طولانی مدت و غیره . به منظور ایجاد شرایط آسیب رسانی یا بیماری زائی ، باید شرایط خطرناک و شرایط مواجهه به طور همزمان رخ دهد . بنابراین به منظور جلوگیری از بروز حادثه باید شرایط خطرناک و / یا مواجهه با آن را حذف یا کاهش داد .

شرایط خطرناک + ماجهه = آسیب ، بیماری یا مرگ

شرایط خطرناک + مواجهه = آسیب ، بیماری یا مرگ

شرایط خطرناک + مواجهه = آسیب ، بیماری یا مرگ

یک خطر معمولاً با آسیب ، جراحت یا رنجی که فرد در اثر مواجهه با آن دچار می شود ، تشریح می شود .

به طور مثال :

شرایط آسیب یا جراحت به وجود آمده ناشی از تماس با خطر

کار با اره رومیزی با تیغه ی بدون حفاظ = مواجهه با خطر برش یا قطع عضو
کار کردن در مجاورت دستگاه پر صدا = مواجهه با خطر افت شنوایی
راه رفتن بر روی بالکن طبقه دوم بدون نرده محافظ = مواجهه با خطر سقوط

 

گاهی اوقات شرایط متعدد باعث خطر می شوند :

۱)کار کردن بر روی اره برش رومیزی که تیغه ی حفاظت شده دارد

۲) اما فرد در حین برش چوب ، با همکارش صحبت می کند = مواجهه با خطر برش یا قطع عضو

خطر بالقوه معمولاً شامل شرایطی می شود که به طور منطقی ، رخ دادن آن قابل پیش بینی می باشد .

به طور مثال :

– اگر بر روی میز برش با تیغه ی محافظت شده ، یک یا چند پیچ و مهره شل یا گم شود ، در صورت افتادن پیچ ها به داخل محفظه ی تیغه ، ممکن است به کارگر برخورد کند و موجب جراحت شود .

مواجهه بالقوه زمانی رخ می دهد که به طور منطقی ، مواجهه کارگر با خطر ، قابل پیش بینی باشد .

به طور مثال :

– آیا کارگر بر اساس برنامه کاری یا جابجایی کاری ، با منطقه ی خطرناک مواجهه دارد ؟

– آیا در صورت امکان از تجهیزات در دسترس به منظور جلوگیری از مواجهه کارگران با خطرات استفاده می شود ؟

ب – آنالیز خطر :

برای هر وظیفه شغلی با منبع خطر شناخته شده ، از جدول ۳ ماتریکس آنالیز خطر شغلی استفاده شود و همچنین با کارگر در معرض خطر و سرپرست کارگاه در این زمینه مباحثه شود .

برای این کار قسمت سمت چپ فرم ارزیابی خطر را پر کنید :

  • میزان شدت آسیب وارده قابل انتظار در اثر مواجهه با خطر
  • میزان احتمال وقوع حادثه
  • تعیین کد ریسک از تقاطع میزان احتمال و شدت در ماتریکس

میزان شدت آسیب : میزان شدت آسیب وارده به کارگر در اثر مواجهه کارگر با خطر شناخته شده در هر مرحله از شغل تعیین می شود . آسیب های خیلی جدی را برآورد و در فرم ثبت کنید . به عنوان مثال تماس با یک اره نجاری میزی بدون حفاظ می تواند بسیار خطرناک تر از یک بریدگی باشد ؛ به طوری که می تواند باعث قطع انگشت یا دست شود .

 

عواملی که باعث افزایش شدت آسیب می شوند ، عبارتند از :

  • کار در ارتفاع
  • سرعت
  • دما
  • سمیت
  • وزن
  • سازگاری فیزیکی و غیره

میزان وقوع حادثه :  احتمال اینکه کارگر با خطر مورد نظر مواجهه یابد را بر آورد کنید . برای بر آورد این احتمال موارد زیر را در نظر گیرید :

  • هر چند وقت یکبار ، مواجهه با خطر رخ می دهد ؟ هر چند وقت یکبار خطر بروز می کند ؟
  • چه تعداد کارگر در مواجهه با خطر هستند ؟
  • خطر چقدر دور است ؟ کارگران چقدر نزدیک خطر کار می کنند ؟
  • شرایط دیگری که احتمال آسیب یا بیماری را کم یا زیاد می کنند ، کدام هستند ؟

 

جدول ۳ – ماتریکس آنالیز خطر شغلی
شدت آسیب احتمال وقوع حادثه
سطح توصیف A

مکرر

B

چندین بار

C

گاهی اوقات

D

محتمل

E

احتمال خیلی کم

۱ کشنده یا از کار افتادگی دائم ۱ ۱ ۱ ۲ ۳
۲ بیماری یا آسیب شدید ۱ ۱ ۲ ۲ ۳
۳ بیماری یا آسیب جزئی ۲ ۲ ۳-۲ ۳ ۳
۴ بدون بیماری یا آسیب ۳ ۳ ۳ ۳ ۳

 

عواملی که باعث افزایش احتمال وقوع حادثه می شوند عبارتند از :

  • تعداد مواجهه با نقطه خطرناک
  • مدت مواجهه
  • تعداد کارگران در مواجهه
  • عوامل استرس زا
  • فقدان آموزش
  • قابلیت های جسمی و روانی کارگر

تعیین کد اولویت ریسک : این کد اولویت برای هر مرحله از وظیفه یا شغل تعیین می شود . به عنوان مثال اگر شدت آسیب ۳ و احتمال وقوع حادثه B باشد ،ب از تقاطع آنها کد اولویت ۲ حاصل می شود .

ج – اقدام بر اساس ارزیابی انجام شده :

بسته به کد یا سطح ریسک تعیین شده برای خطر (الویت بندی ریسک) مطابق با جدول ۳ اقدامات لازم به شرح مندرج در جدول ۴ انجام می شود .

 

جدول ۴ – اولویت بندی ریسک
کد سطح ریسک اقدام لازم
۱ زیاد فعالیت های کاری باید فوراً متوقف شده تا زمانی که خطر بتواند حذف ، کنترل یا به سطوح ریسک کمتر کاهش یابد .
۲ متوسط خطرات شغلی غیر قابل قبول هستند و باید هر چه زودتر به روشهای مهندسی ، اجرائی یا وسایل حفاظت فردی کنترل شوند .
۳ کم خطر عمده یا قابل توجه وجود ندارد . کنترلها لازم نیستند اما می توانند سطح آسایش کارگران را افزایش دهند .

 

  • اگر برای یک مرحله از شغل اولویت ریسک کم (۳) باشد =              نیاز به اقدامی نمی باشد .

توجه : اگر کد اختصاصی ریسک ۳ باشد از اینکه طبق استانداردهای ملی یا بین المللی نیاز به فراهم کردن حفاظت خاصی است ، اطمینان حاصل نمایید . به طور مثال طبق استاندارد WAC 296 – ۲۴ – ۶۵۰۰۳ کارگران نظافت کار که از هوای فشرده استفاده می کنند ، به وسایل حفاظت فردی نیاز دارند .

  • اگر اولویت ریسک متوسط (۲) باشد =     انتخاب و به کار گیری کنترل های مناسب
  • اگر اولویت ریسک بالا (۱) باشد =               سریعاً فعالیت کاری را تازمان به کار گیری کنترل مناسب ، متوقف کنید .

*******

خطر با الویت بالا بدین معناست که به طور معقول ، احتمال زیادی وجود دارد که کارگر در حین انجام این وظیفه کاری ، کشته یا دچار از کار افتادگی دائمی خواهد شد و یا به احتمال زیاد دچار بیماری یا جراحت شدید خواهد شد .

*******

د – انتخاب وسایل حفاظت فردی :

  • تلاش شود تا میزان مواجهه کارگر از طریق به کارگیری کنترل های مهندسی ، اصلاح روش کار و یا کنترل های اجرائی کاهش یابد . اگر هیچ یک از این راهکارهای کنترلی قابل اجراء نبوده یا کافی نباشد ، باید نوع وسیله حفاظت فردی لازم تعیین شود .
  • اگر وسایل حفاظت فردی لازم است ، باید مناسب خطر باشد تا حفاظت کافی و پایدار را تأمین نموده و همچنین مناسب (فیت) کارگر باشد .
  • توجه داشته باشید که روشهای کنترلی در آخرین ستون سمت چپ فرم آنالیز خطر شغلی (جدول ۵) در ردیف خطر تعیین شده ثبت شود . اگر هنوز معتقد هستید که خطر کنترل نشده است ، لازم است که انجام آن شغل را متوقف کنید یا تعداد انجام آن را به کمترین حد ممکن ، کاهش دهید .

ه) تأیید (گواهی) ارزیابی خطر :

  • فرم گواهی ارزیابی خطری که شما برای ارزیابی خطر و به کارگیری کنترل های مورد نیاز ، استفاده کرده اید ، تأیید شود .
  • هر الزام جدید برای وسایل حفاظت فردی تعیین شده توسط شما در برنامه مستند پیشگیری از حادثه اضافه شود .

 

جدول ۵ – آنالیز خطرات شغلی برای ارزیابی وسایل حفاظت فردی (PPE)
شغل / وظیفه : ………………………. موقعیت : ……………………………………………….
مرحله شغل / وظیفه نوع خطر منبع خطر اندام در معرض خطر شدت احتمال کد ریسک روش کنترلی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

نکته ۱ : قبل از الزام کارگران به استفاده از وسایل حفاظت فردی ، اگر امکان داشته باشد کنترل های مهندسی ، اصلاح روش کار و یا کنترل های اجرائی خطر مثل حفاظ گذاری باید استفاده شوند .

 

تأیید (گواهی) ارزیابی

* نام محل کار : ………………………. * نشانی : ……………………………………………………………….

* فرد ارزیابی کننده : …………………  عنوان : ……………………………………  * تاریخ (های) ارزیابی : …………………………………

تأیید کننده اجرای کنترل ها : ……………………………. عنوان : …………………………………………  تاریخ : ………………………………

ارزیابی مجدد خطرات

ارزیابی مجدد خطرات به صورت دوره ای و همچنین در مواقع مورد نیاز ، ایده خوبی می باشد .

خطرات را هر ساله بازبینی کنید و ارزیابی آنها را به روز رسانی کنید و در صورتی که در محل کار تغییراتی همچون:

  • تغییر شغل یا وظایف
  • نیاز به وسایل جدید
  • بروز حادثه

رخ دهد ، نیاز به ارزیابی مجدد خطرات می باشد .

حتی اگر هیچ تغییری در کار یا وظایف وجود نیامده باشد ، ممکن است با ارزیابی مجدد خطرات ، خطراتی که قبلاً متوجه وجود آنها نشده اید را شناسایی کنید . لیست هرگونه وسایل حفاظت فردی مورد نیاز جدید ، به منظور توسعه برنامه جلوگیری از خطرات را در قسمت برنامه پیشگیری از حوادث موجود در فرم ، قید کنید .

 

۶ – انتخاب و تأمین وسایل حفاظت فردی

زمانی که مشخص شد برای کنترل خطر نیاز به استفاده از وسایل حفاظت فردی است ، این وسایل باید برای کارگران طوری انتخاب شوند که علاوه بر تطابق با خطر ، یک حفاظت پایدار و در عین حال راحت با کمترین زحمت و دردسر ایجاد نمایند . علاوه بر این ، وسیله حفاظت فردی باید دارای طرح و ساختار ایمن باشد . در حین انتخاب وسایل حفاظت فردی ، لازم است دو معیار زیر تعیین شوند :

  • درجه حفاظت لازم
  • تناسب تجهیزات با شرایط (شامل میزان عملی بودن استفاده از وسیله و امکان تعمیر خوب آن)

درجه حفاظت و طرح وسیله باید در هم ادغام شوند چون هر دو روی بازدهی کل ، قابلیت پوشش و مقبولیت آنها تأثیر گذار هستند .

 

منبع : راهنمای انتخاب و استفاده از وسایل حفاظت فردی در محیط کار

تالیف :

***

[۱] Crush or Pinch

1 دیدگاه‌
  • احمدرضا صحرایی
    نوشته شده در ۱۶:۲۱h, ۱۳ دی پاسخ

    بسیار عالی

ارسال یک دیدگاه